Ôn cố tri tân

Xuyên cóc là anh nhà bác. Hồi bé còi xương, sài trốc, tè dầm, mồ hôi trộm mà ăn cóc thay cơm nên ra tên thế. Hắn bằng tuổi tôi nhưng bé tí, hôi mù, học rất dốt nhưng tôi chả thấy thế mà khinh.

Chúng tôi sinh ra và lớn lên vào đúng thời thổ tả, lại quê mùa nên mọi nhẽ rất chán, chả có đéo gì kể, mà có kể ra là tôi lại rưng rức một mình. Tính tôi vẫn thế, mẹ tôi bảo mau nước mắt như liền bà. Năm tôi đi đại học, Xuyên cóc cũng khám tuyển bộ đội nhưng không trúng vì thiếu cân, lại lắm bệnh kinh niên, mãn tính, đấy là chưa kể đến văn hoá ngắn như chim trẻ sơ sinh. Hắn quanh quẩn ở nhà, ra vào với mấy sào ruộng khoán nhưng làm nhớt như mũi, chả bén đâu vào đâu. Lúc nông nhàn cũng dặt dẹo theo cánh thợ làng đi đẽo đá, tôi vôi, phụ hồ, công nhật lúc nào cũng thấp đội sổ. Cánh thợ làng bảo đã yếu tính còn đại lãn, hâm đơ. Tôi thấy tội nhưng chả giúp được gì vì vẫn bám gấu ông bà già ăn quẹt từng đồng học hành nơi phố thị.

Lần tôi về nghỉ hè, hắn tỉ tê bảo đi Nam theo cánh giai làng. Tôi hỏi đi làm đéo? Hắn bảo thì cũng chỉ làm thuê, kiếm ăn thôi, đâu như trong đó việc nhiều, lương khá. Tiền đâu đi? Hắn thần mặt. Rồi hơn tháng sau tôi cũng giúp hắn được một món, đó là nửa tháng tiền ăn học mà mẹ tôi dúi cho lúc tôi hết kỳ nghỉ ra lại trường. Tôi đưa cho hắn, cũng dặn dò như người nhớn, phụ huynh. Hắn đi một mình, người làng đã rủ nhau đi hết từ tháng trước.

Chúng tôi bặt tin nhau từ đó. Mười lăm năm, hắn không một nhời cho bất kỳ ai. Rất tệ! Tôi thì chả trách cứ, chuyện người ta lo làm ăn hay ngại ngùng gặp gỡ mà vô tình hay cố ý quên hoặc lảng tránh đi là bình thường. Thế mà hôm nay hắn mò ra tận Hà nội thăm tôi, dắt theo một con bé to béo, khoẻ mạnh. Tôi không kể chuyện sao hắn lại lần tìm được tôi sau mười lăm năm bởi tôi hiểu khi người ta có mong muốn thì kiểu gì cũng có cách để làm. Tôi ngạc nhiên nhưng không mấy vui mừng, sau mười lăm năm hắn đã già như bô lão, rách rưới theo cách của một gã trung niên bần tiện. Còn con bé kia? Hắn bảo vợ đấy. Hắn dẫn trình tôi trước rồi mới lộn về quê bẩm báo, lễ lạt. Tôi để ý con bé, nó to như tượng lại kiệm lời. Ở lại nhà tôi một ngày rồi về quê mà nó chỉ nói với tôi được ba tiếng em chào anh lúc đến và em chào anh lúc về. Há há, tôi tính nhầm, tổng cộng là sáu mới phải.

Mười lăm năm đó, Xuyên cóc không thoát được kiếp cu li. Lúc làm phụ hồ đánh vữa, khi dọn rác xưởng may, hết việc lại lang thang trông xe, bê phở, không có việc gì thì dặt dẹo, vật vờ ăn nhờ ở đậu đám đồng hương, người làng. Với hắn phương Nam xa xôi không phải là thiên đường mà là địa ngục. Người khoẻ mạnh, mau lanh còn chết đói hồi hương nữa là ngữ hắn, một thằng ốm yếu, hâm đơ. Hắn chỉ con bé, bảo ánh sáng nơi địa ngục đấy. Tôi chả tin, trông nó ngu bỏ mẹ. Hai lần ngu thì Diêm Vương nó cũng chán đéo thèm vứt vạc dầu.

Mà con bé đéo phải ngu đâu. Nó bị đao, chứng đần độn bẩm sinh. Được cái may là sinh ra trong gia đình khá giả, có điều kiện chăm sóc nên chứng đao cũng lành. Tôi để ý tịnh không thấy nó nổi khùng hay nói năng bạt mạng vô kiểm soát, thấy đi ỉa cũng tử tế, không thấy bốc cứt bỏ mồm ăn. Xuyên cóc bảo trước nó nặng lắm, có tình yêu nên đâm ra ngon lành thế đấy. Chả là đận hắn làm phụ hồ xây nhà cho bố mẹ con bé, đám thợ chính đuổi không cho làm vì chê yếu nhưng bố mẹ con bé thương tình bảo giữ lại trông em, trả lương riêng để người ta rảnh tay việc xây cất. Xuyên cóc làm tận tâm và xem ra rất bén việc. Tạo hoá cũng công bằng phết, phu hồ hắn nặng nhọc, không nhanh chứ chăm em hắn thạo như mặc xịp. Mà cũng chả có việc gì to tát, lớn lao, em đi đâu hắn đi đấy canh chừng, phải nói chuyện với em hằng ngày, em khóc phải dỗ, muốn đấm đá phải chìa mặt ra, vân vân. Toàn những việc đại khái như là trông em bé.

Nhẽ là duyên trời xui, lại thấy Xuyên cóc hiền lành, được thêm đám thợ vỗ tay tán vào nên bố mẹ con bé cũng phấn khởi tính chuyện trăm năm nên bảo cứ dắt nhau về quê mà trình báo, cưới xin muốn lớn bé thì vào Nam lo trọn gói. Hắn quy cố hương và tìm đường thăm tôi là vì thế.

Tôi đưa hắn và con bé, à mà không, vợ chồng Xuyên cóc mới phải ra bến xe đi chuyến sớm. Hắn nắm tay tôi, lắc lắc, rỗi thì về quê chơi nhé, có điều kiện thì vào Nam dự đám cưới thì vui. Tôi cười bảo không hứa trước, tay lần túi móc tờ năm trăm xanh gấp đôi đưa cho hắn bảo tiền xe và quà cưới. Hắn cầm, lí nhí cảm ơn, móc ví đưa lại tôi một trăm rưỡi. Tôi điên, đéo gì thế này? Mắt hắn đỏ hoe, ừ thì tiền năm xưa anh lấy đi Nam . Tôi lặng người, nhìn theo vợ chồng Xuyên cóc dắt nhau chìm trong đám đông nhốn nháo.